پس از گذشت بیش از سه دهه از آغاز فعالیت مناطق آزاد و ویژه اقتصادی در ایران، اکنون زمان آن فرا رسیده است که این مناطق با نگاهی واقعبینانه و آسیبشناسانه مورد ارزیابی قرار گیرند. دکتر علیاصغر علامه، عضو هیئتمدیره سازمان منطقه آزاد مهران، معتقد است اگرچه مناطق آزاد با اهدافی همچون توسعه تولید، اشتغال، صادرات و جذب سرمایهگذاری شکل گرفتند، اما تجربه سه دهه گذشته نشان میدهد برای دستیابی به این اهداف، نیازمند بازتعریف نقش و کارکرد این مناطق بر پایه الگوهای موفق جهانی هستیم.
به گزارش روابط عمومی و امور بینالملل سازمان منطقه آزاد مهران، دکتر علامه با تأکید بر اینکه اقتصاد امروز دیگر بر محور مرزهای جغرافیایی اداره نمیشود، اظهار کرد: مناطق آزادی در جهان موفق بودهاند که از یک محدوده صرفاً تجاری عبور کرده و به گرههای ژئواکونومیک تبدیل شدهاند؛ نقاطی که تجارت، تولید، لجستیک، سرمایهگذاری، فناوری، نوآوری و خدمات را در قالب یک اکوسیستم اقتصادی یکپارچه به یکدیگر پیوند میدهند.
وی افزود: منطقه آزاد مهران نیز باید با همین نگاه راهبردی تعریف شود؛ منطقهای که نه صرفاً محل عبور کالا، بلکه حلقه اتصال اقتصاد ایران و عراق و بستری برای خلق ارزش افزوده، توسعه تولید و سرمایهگذاری مشترک باشد.
جغرافیا زمانی مزیت است که با حکمرانی کارآمد همراه شود
عضو هیئتمدیره سازمان منطقه آزاد مهران با اشاره به موقعیت ممتاز این منطقه در همجواری با عراق گفت: قرار گرفتن در نقطه صفر مرزی یک ظرفیت ارزشمند است، اما جغرافیا به تنهایی مزیت رقابتی ایجاد نمیکند. آنچه یک موقعیت جغرافیایی را به موتور توسعه اقتصادی تبدیل میکند، کیفیت حکمرانی، ثبات مقررات، سیاستگذاری هوشمند و فراهم بودن زیرساختهای لازم برای فعالیت بخش خصوصی است.
وی تصریح کرد: مهران زمانی میتواند نقش راهبردی خود را ایفا کند که از یک گذرگاه مرزی صرف به یک هاب تولید، فرآوری، بستهبندی، لجستیک و توزیع کالا تبدیل شود؛ زیرا ارزش واقعی تجارت زمانی ایجاد میشود که بخش عمده ارزش افزوده پیش از عبور کالا از مرز در داخل منطقه شکل گرفته باشد.
عراق؛ بازاری راهبردی برای تولید مشترک، نه صرفاً مبادله کالا
دکتر علامه با اشاره به تحولات اقتصادی عراق اظهار داشت: این کشور امروز تنها یک بازار مصرف نیست، بلکه با روند بازسازی زیرساختها، توسعه شهرها، رشد سرمایهگذاری و افزایش فعالیتهای صنعتی، به یکی از مهمترین بازارهای منطقه برای کالاها و خدمات ایرانی تبدیل شده است.
وی افزود: راهبرد منطقه آزاد مهران باید عبور از الگوی سنتی صادرات باشد؛ به گونهای که به جای تمرکز بر مبادله صرف کالا، زمینه شکلگیری زنجیرههای مشترک تولید، خدمات و سرمایهگذاری میان ایران و عراق فراهم شود و مهران نقش حلقه اتصال این دو اقتصاد را بر عهده بگیرد.
صنایع کوچک و متوسط؛ موتور اصلی اشتغال و تابآوری اقتصادی
عضو هیئتمدیره سازمان منطقه آزاد مهران با تأکید بر نقش صنایع کوچک و متوسط در توسعه اقتصادی گفت: تجربه مناطق آزاد موفق جهان نشان داده است که اشتغال پایدار، نوآوری و انعطافپذیری اقتصادی بیش از آنکه محصول ابرپروژههای سرمایهبر باشد، حاصل فعالیت بنگاههای کوچک و متوسط است.
وی اظهار کرد: راهبرد منطقه آزاد مهران نیز بر ایجاد اکوسیستمی استوار خواهد بود که در آن کارآفرینان با کمترین بروکراسی، سریعترین دسترسی به زیرساختها و مناسبترین خدمات لجستیکی و مالی، بتوانند تولید و صادرات خود را به بازار عراق توسعه دهند.
تمرکز بر صنایع دارای مزیت رقابتی
دکتر علامه با اشاره به ظرفیتهای اقتصادی منطقه گفت: صنایع غذایی و صنایع تبدیلی کشاورزی، صنایع چوب و مبلمان، صنایع پاییندستی پتروشیمی، خدمات لجستیکی، صنایع بستهبندی، خوشه صنعت ساختمان، خدمات فنی و مهندسی، فناوری اطلاعات و اقتصاد دیجیتال، از مهمترین حوزههایی هستند که میتوانند هویت اقتصادی منطقه آزاد مهران را شکل داده و سهم این منطقه را در زنجیره ارزش منطقهای افزایش دهند.
توسعه منطقه آزاد بدون مشارکت استان ایلام ممکن نیست
وی با تأکید بر اینکه منطقه آزاد نباید به یک جزیره اقتصادی تبدیل شود، خاطرنشان کرد: موفقیت منطقه آزاد مهران زمانی محقق خواهد شد که کشاورزان، صنعتگران، دانشگاهها، شرکتهای دانشبنیان، نخبگان و کارآفرینان استان ایلام خود را بخشی از این فرآیند توسعه بدانند و میان ظرفیتهای منطقه آزاد و اقتصاد استان یک پیوند ارگانیک شکل گیرد.
به گفته وی، این همافزایی موجب خواهد شد منافع منطقه آزاد از محدوده جغرافیایی آن فراتر رفته و به توسعه پایدار استان ایلام و استانهای همجوار نیز منجر شود.
حکمرانی چابک؛ مهمترین مزیت رقابتی مهران
عضو هیئتمدیره سازمان منطقه آزاد مهران تصریح کرد: در فضای رقابتی امروز، سرمایهگذاران بیش از هر چیز به ثبات قوانین، شفافیت، سرعت تصمیمگیری، خدمات دیجیتال و کیفیت محیط کسبوکار توجه دارند و این عوامل در بسیاری از موارد حتی از مشوقهای مالیاتی نیز اثرگذارتر هستند.
وی تأکید کرد: حکمرانی چابک، شفاف و پاسخگو باید به مهمترین مزیت رقابتی منطقه آزاد مهران تبدیل شود؛ زیرا توسعه اقتصادی بدون اعتماد سرمایهگذار امکانپذیر نخواهد بود.
چشمانداز؛ مهران، پلتفرم اقتصادی غرب ایران
دکتر علامه در پایان اظهار کرد: راهبرد منطقه آزاد مهران بر ایجاد یک کانون چندمنظوره اقتصادی استوار است که تجارت، تولید، لجستیک، اقتصاد زائر، خدمات فنی و مهندسی، صنایع تبدیلی، اقتصاد دانشبنیان و همکاریهای فرامرزی را در قالب یک راهبرد واحد به یکدیگر متصل میکند.
وی افزود: مهران باید از یک گذرگاه فیزیکی به یک پلتفرم اقتصادی ارتقا یابد؛ پلتفرمی که در آن ارزش افزوده جایگزین خامفروشی، زنجیرههای مشترک ایران و عراق جایگزین تجارت سنتی و حکمرانی مدرن جایگزین بروکراسی فرساینده شود. در چنین شرایطی، منطقه آزاد مهران میتواند به مهمترین دروازه اقتصادی ایران به عراق و یکی از پیشرانهای توسعه غرب کشور و غرب آسیا تبدیل شود.
🔷 روابط عمومی و امور بین الملل سازمان منطقه آزاد تجاری ـ صنعتی مهران
